Điều chỉnh khung giờ cao điểm: Doanh nghiệp được lợi gì?

Việc áp dụng biểu giá điện theo thời gian sử dụng (TOU) là giải pháp phổ biến tại nhiều quốc gia nhằm khuyến khích khách hàng dịch chuyển phụ tải và sử dụng điện hiệu quả hơn.

Theo chuyên gia Hà Đăng Sơn - Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu năng lượng và tăng trưởng xanh, tại Việt Nam, cơ chế giá điện theo giờ cao điểm, giờ bình thường và giờ thấp điểm cũng đã được áp dụng từ lâu đối với các doanh nghiệp và khách hàng sử dụng điện theo biểu giá thời gian sử dụng.

Trước đây, biểu giá điện theo giờ cao điểm, giờ bình thường và giờ thấp điểm được áp dụng theo quy định tại Thông tư số 16/2014/TT-BCT ngày 29/5/2014 của Bộ Công Thương; trong đó hai khung giờ cao điểm là từ 9h30 đến 11h30 và từ 17h00 đến 20h00 trong các ngày từ thứ Hai đến thứ Bảy. Cơ chế này được xây dựng dựa trên đặc điểm phụ tải và cơ cấu nguồn điện của hệ thống cách đây hơn 10 năm.

Tuy nhiên, theo số liệu của Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO), từ năm 2018 đến nay, hệ thống điện Việt Nam đã có những thay đổi sâu sắc cả về cơ cấu nguồn điện lẫn đặc điểm phụ tải. Ở phía phụ tải, tỷ trọng điện năng tiêu thụ của khu vực công nghiệp đã tăng từ khoảng 30% lên trên 50% tổng sản lượng điện thương phẩm, trong khi tỷ trọng điện sinh hoạt giảm từ khoảng 50% xuống còn khoảng 33%.

Sự thay đổi này khiến đường cong phụ tải của hệ thống không còn giống giai đoạn trước. Về nguồn điện, công suất đặt năng lượng tái tạo đã tăng từ khoảng 583 MW năm 2018 lên gần 23.833 MW vào cuối năm 2025, tương đương mức tăng hơn 40 lần. Đặc biệt, điện mặt trời đã trở thành nguồn cung quan trọng vào ban ngày, làm thay đổi đáng kể phương thức vận hành và huy động các nguồn điện trong hệ thống. Nguồn điện mặt trời đã phát triển mạnh mẽ trong những năm qua.

Ảnh minh hoạ Chuyên gia Hà Đăng Sơn nhận định, những năm gần đây, câu chuyện về cung ứng điện đã có những kịch bản khác, cách thức khác. Trước đây, khi điện mặt trời chưa phát triển, phụ tải thường đạt đỉnh vào buổi trưa và buổi tối. Tuy nhiên, cùng với sự gia tăng mạnh của nguồn điện mặt trời, đỉnh phụ tải đã thay đổi.

Hiện nay, áp lực lớn nhất của hệ thống điện tập trung vào buổi tối - thời điểm nhu cầu sử dụng điện tăng cao, trong khi nguồn điện mặt trời không còn phát điện. Thực tế này đòi hỏi cách thức vận hành hệ thống cũng như cơ chế sử dụng điện phải được điều chỉnh để phù hợp. Do vậy, việc điều chỉnh khung giờ cao điểm, thấp điểm là cấp thiết để đáp ứng yêu cầu vận hành của hệ thống điện trong giai đoạn hiện nay.

Lợi ích cho cả hệ thống và người sử dụng điện Theo Quyết định 963/QĐ-BCT ngày 22/4/2026 của Bộ Công Thương, giờ cao điểm được điều chỉnh tập trung vào buổi tối, từ 17h30 đến 22h30 (05 giờ/ngày) trong các ngày từ thứ Hai đến thứ Bảy; Chủ nhật không áp dụng giờ cao điểm. Trong khi đó, giờ thấp điểm duy trì từ 00h00 đến 06h00 tất cả các ngày trong tuần (06 giờ/ngày); còn lại là giờ bình thường.

Đáng chú ý, việc điều chỉnh khung giờ cao điểm, giờ bình thường và giờ thấp điểm theo Quyết định số 963/QĐ-BCT ngày 22/4/2026 không làm thay đổi mức giá bán điện hiện hành, cũng không làm tăng tổng số giờ cao điểm trong ngày. Giá bán điện vẫn được áp dụng theo biểu giá do cơ quan có thẩm quyền quy định.

Điểm thay đổi duy nhất là khung thời gian áp dụng biểu giá điện theo thời gian sử dụng được điều chỉnh để phù hợp hơn với thực tế vận hành của hệ thống điện và xu hướng tiêu thụ điện hiện nay. Đối với các hộ sử dụng điện cho nhu cầu sinh hoạt theo biểu giá bán lẻ điện sinh hoạt, việc điều chỉnh này không gây ảnh hưởng.

Nhóm chịu tác động trực tiếp là các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, khách hàng áp dụng biểu giá điện theo thời gian sử dụng. Ông Lê Quang Trung, Giám đốc Công ty Cổ phần Đầu tư phát triển Vicenza (tỉnh Thanh Hóa) cho rằng, cơ chế giá điện theo thời gian sử dụng là một chính sách phù hợp với xu hướng quản lý năng lượng hiện đại.

Cơ chế này tạo động lực để doanh nghiệp chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất, phân bổ phụ tải hợp lý và nâng cao hiệu quả sử dụng điện. Đồng quan điểm, chuyên gia về năng lượng và môi trường Đào Nhật Đình cho rằng, nếu chủ động sắp xếp kế hoạch sản xuất phù hợp, doanh nghiệp có thể hưởng lợi từ cơ chế mới.