EVNSPC: Đưa khoa học công nghệ, chuyển đổi số thành động lực phát triển

Trong bối cảnh nhu cầu điện phục vụ phát triển kinh tế ngày càng tăng, yêu cầu đặt ra đối với ngành Điện không chỉ là bảo đảm cung ứng đủ điện mà còn phải nâng cao độ tin cậy, chất lượng dịch vụ, tối ưu chi phí và sử dụng hiệu quả các nguồn lực.

Điều đó đòi hỏi các doanh nghiệp điện lực phải đổi mới phương thức quản lý, vận hành trên cơ sở ứng dụng khoa học công nghệ, dữ liệu số và những thành tựu của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

Nghị quyết số 57-NQ/TW (Nghị quyết số 57) ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã xác định đây là động lực quan trọng để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại, hoàn thiện phương thức quản trị, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Đối với ngành Điện, tinh thần của Nghị quyết càng có ý nghĩa thiết thực khi hệ thống điện đang chuyển dịch theo hướng ngày càng hiện đại, thông minh, đòi hỏi khả năng giám sát, điều khiển và xử lý thông tin nhanh chóng, chính xác. Tại Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC), quá trình chuyển đổi số được triển khai liên tục qua nhiều năm và tiếp tục được đẩy mạnh sau khi Nghị quyết số 57 được ban hành.

Đến tháng 9/2026, EVNSPC đã hoàn thành 22/22 nhiệm vụ khung theo Đề án tổng thể chuyển đổi số của EVN. Đáng chú ý, nhiều kết quả nghiên cứu, ứng dụng công nghệ không chỉ được triển khai trong nội bộ Tổng công ty mà còn được EVN công nhận, phổ biến để các đơn vị điện lực khác nghiên cứu, nhân rộng.

Theo ông Bùi Quốc Hoan, Phó Tổng giám đốc EVNSPC, việc triển khai Nghị quyết số 57 tại Tổng công ty được xây dựng trên cơ sở kế thừa những kết quả chuyển đổi số đã tích lũy trong giai đoạn trước. Đây là điều kiện quan trọng để EVNSPC từng bước đưa các công nghệ mới, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), vào giải quyết những bài toán thực tế trong quản lý, vận hành hệ thống điện.

Ngay sau khi Nghị quyết số 57 được ban hành, Đảng ủy EVN đã ban hành Chương trình hành động số 40-CTr/ĐU ngày 24/2/2025. Trên cơ sở đó, ngày 17/3/2025, Đảng ủy EVNSPC ban hành Chương trình hành động số 463-CTr/ĐU, xác định mục tiêu đến năm 2030 xây dựng EVNSPC trở thành doanh nghiệp thông minh, phát triển bền vững trên nền tảng chuyển đổi số toàn diện, ứng dụng sâu rộng AI, Internet vạn vật (IoT), điện toán đám mây và các công nghệ số trong hoạt động sản xuất kinh doanh.

Từ định hướng đó, EVNSPC đã tập trung xây dựng nền tảng dữ liệu phục vụ quản lý lưới điện. Đến nay, toàn bộ lý lịch, thông số kỹ thuật của thiết bị trên lưới điện 110kV, trung áp và hạ áp đã được số hóa trên hệ thống PMIS. Các thông số vận hành được giám sát trực tuyến, tạo điều kiện để cán bộ kỹ thuật theo dõi tình trạng thiết bị và xử lý những bất thường phát sinh.

Đặc biệt, 100% trạm biến áp 110kV thuộc EVNSPC, tương ứng 245 trạm, đã vận hành theo mô hình không người trực, được giám sát và điều khiển từ xa thông qua các trung tâm điều khiển. Đây là bước chuyển quan trọng từ phương thức vận hành truyền thống sang quản lý tập trung, góp phần nâng cao năng suất lao động, giảm thao tác trực tiếp tại hiện trường và sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực.

Cùng với đó, EVNSPC đã chuyển mạnh từ bảo dưỡng thiết bị theo chu kỳ thời gian sang sửa chữa, bảo dưỡng dựa trên tình trạng vận hành thực tế. Thông qua phương pháp CBM/RCM, các đơn vị có thể đánh giá tình trạng thiết bị, xác định nguy cơ hư hỏng và chủ động lựa chọn thời điểm sửa chữa phù hợp, thay vì thực hiện bảo dưỡng đồng loạt theo định kỳ.

Theo ông Bùi Quốc Hoan, riêng giai đoạn 2024-2025, EVNSPC đã đánh giá tình trạng vận hành của hàng chục nghìn thiết bị 110kV, hơn 380.000 thiết bị trung áp cấp độ 1 và trên 23.400 thiết bị cấp độ 2. Qua đó, phát hiện và xử lý kịp thời 862 trường hợp bất thường như gãy sứ, rò rỉ dầu, điện trở tiếp địa cao hoặc thông số kỹ thuật không đạt yêu cầu. Điều đó cho thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa xây dựng dữ liệu số và đổi mới phương thức vận hành.

Khi dữ liệu thiết bị được cập nhật đầy đủ, đồng bộ, ngành Điện có điều kiện chuyển từ xử lý sự cố khi đã xảy ra sang chủ động nhận diện, cảnh báo và phòng ngừa nguy cơ, qua đó nâng cao độ tin cậy cung cấp điện. Một trong những kết quả nổi bật của EVNSPC là từng bước đưa trí tuệ nhân tạo vào các hoạt động kỹ thuật, thay vì chỉ dừng lại ở nghiên cứu hoặc thử nghiệm riêng lẻ.